ممکن است اکنون بدانیم چرا آلزایمر خاطرات عزیزان ما را پاک می‌کند!

مراحل اولیه‌ی بیماری آلزایمر اغلب شامل کاهش تدریجی حافظه‌ی کوتاه‌مدت، همراه با چالش‌های فزاینده‌ای مثل نوسانات خلقی، عدم جهت‌یابی و مشکل در تمرکز هست.

با پیشرفت بیماری، این اثرات می‌تونن هم برای بیماران و هم برای عزیزان اون‌ها سنگین باشه. توی بعضی موارد، خانواده و دوستان ممکنه شروع به مشاهده‌ی نشانه‌های یک علامت به خصوص بی‌رحمانه کنن: از دست دادن حافظه‌ی اجتماعی، که توانایی بیماران رو برای تشخیص افراد آشنا از اون‌ها می‌گیره.

یک مطالعه‌ی جدید روی موش‌ها توسط دانشمندان دانشکده‌ی پزشکی دانشگاه ویرجینیا و ویرجینیا تک نشون داده که اختلالات توی ساختارهای تخصصی‌ای که از اتصالات بین نورون‌ها حمایت می‌کنن، ممکنه نقش حیاتی‌ای توی این از دست دادن تدریجی حافظه داشته باشه.

هارالد سونتهایمر (Harald Sontheimer)، متخصص علوم اعصاب دانشگاه ویرجینیا، می‌گه: «پیدا کردن یک تغییر ساختاری که یک از دست دادن حافظه‌ی خاص رو توی آلزایمر توضیح بده، خیلی هیجان‌انگیزه. این یک هدف کاملاً جدیده، و ما از قبل کاندیداهای دارویی مناسبی رو در دست داریم.»

توی بزرگسالان سالم، ساختارهایی به نام شبکه‌های پیرانورونی (perineuronal nets) یک ماتریس شبکه‌مانند رو دور نورون‌ها توی مناطق خاصی از مغز تشکیل می‌دن، جایی که انعطاف‌پذیری عصبی رو تنظیم می‌کنن، در برابر استرس اکسیداتیو محافظت می‌کنن، و تماس‌های سیناپسی رو که نورون‌ها رو به هم وصل می‌کنه، تثبیت می‌کنن.

این شبکه‌های تثبیت‌کننده، ارتباط مناسب بین نورون‌ها رو ممکن می‌کنن، همانطور که سونتهایمر و همکارانش توی تحقیقات قبلی پیدا کردن، و این ارتباط برای توانایی نورون‌ها در ثبت و ذخیره‌ی خاطرات مهمه.

نویسندگان که مشکوک بودن شکست این شبکه‌ها ممکنه نقشی توی پیشرفت آلزایمر داشته باشه، مطالعه‌ی جدید رو برای بررسی این ایده توی موش‌ها طراحی کردن.

وقتی شبکه‌های پیرانورونی توی بخشی از هیپوکامپ به نام CA2 تحلیل رفتن، موش‌ها توانایی خودشون رو برای به یاد آوردن موش‌های دیگه از دست دادن، با وجود اینکه توانایی تشکیل خاطرات جدید در مورد اشیاء توی محیطشون رو حفظ کردن.

در حالی که نتایج مطالعات روی موش‌ها همیشه به انسان‌ها قابل تعمیم نیستن، این نتایج شبیه تجربیات رایج افراد مبتلا به آلزایمر هست، که در اون حافظه‌ی اجتماعی اغلب قبل از حافظه‌ی شیء محو می‌شه. تحقیقات قبلی نشون می‌ده که CA2 برای حافظه‌ی اجتماعی ضروریه.

لاتا چائونسالی (Lata Chaunsali)، دانشجوی تحصیلات تکمیلی علوم اعصاب توی UVA و نویسنده‌ی اصلی، می‌گه: «توی بیماری آلزایمر، مردم توی به یاد آوردن خانواده و دوستانشون مشکل دارن به دلیل از دست دادن حافظه‌ای که به عنوان حافظه‌ی اجتماعی شناخته می‌شه. ما متوجه شدیم که پوشش شبکه‌مانند معروف به شبکه‌های پیرانورونی از این خاطرات اجتماعی محافظت می‌کنه.»

فراتر از آشکار کردن یک مکانیزم بالقوه، نویسندگان همچنین آزمایش کردن که آیا می‌تونن با مختل کردن اون، از دست دادن خاطرات اجتماعی رو توی موش‌ها جلوگیری کنن یا نه.

اون‌ها از مهارکننده‌های متالوپروتئیناز ماتریکس (MMP) استفاده کردن، که همچنین به عنوان داروهای بالقوه‌ی سرطان هم در حال مطالعه هستن. این‌ها فعالیت MMPها رو مسدود می‌کنن، آنزیم‌هایی که می‌تونن پروتئین‌های ماتریکس خارج سلولی مثل اون‌هایی که توی شبکه‌های پیرانورونی هستن رو حل کنن.

محققان امیدوار بودن اگه مهارکننده‌های MMP بتونن اون شبکه‌ها رو حفظ کنن، این ترکیبات ممکنه از حافظه‌ی اجتماعی هم محافظت کنن. آزمایش‌های اون‌ها با یک مدل موشی آلزایمر به نظر می‌رسه که اون امید رو تأیید می‌کنه.

این مطالعه نشون داد موش‌هایی که مهارکننده‌های MMP دریافت کردن، تخریب کمتری توی شبکه‌های پیرانورونی خودشون داشتن، و با وجود داشتن آلزایمر، عملکرد حافظه‌ی اجتماعی بیشتری رو حفظ کردن.

چائونسالی می‌گه: «توی تحقیقات ما روی موش‌ها، وقتی این ساختارهای مغزی رو توی اوایل زندگی ایمن نگه داشتیم، موش‌هایی که از این بیماری رنج می‌بردن، توی به یاد آوردن تعاملات اجتماعیشون بهتر بودن.»

او اضافه می‌کنه: «تحقیقات ما کمک می‌کنه تا به پیدا کردن یک راه جدید و غیرسنتی برای درمان، یا بهتر از اون، پیشگیری از بیماری آلزایمر نزدیک بشیم، چیزی که امروزه به شدت مورد نیاز هست.»

تخمین زده می‌شه که ۵۵ میلیون نفر در حال حاضر با زوال عقل زندگی می‌کنن، و آلزایمر بیش از ۶۰ درصد از موارد رو تشکیل می‌ده. با ادامه‌ی پیر شدن جمعیت‌ها، انتظار می‌ره این آمار رشد کنن و احتمالاً توی دهه‌ی آینده از ۸۰ میلیون نفر عبور کنن.

محققان می‌گن یافته‌های جدید امیدوارکننده هستن، اما اولیه. تحقیقات بیشتری لازم خواهد بود تا این نتایج رو تأیید کنن و کاربرد اون‌ها رو برای گونه‌ی ما بررسی کنن.

سونتهایمر می‌گه: «اگرچه ما داروهایی رو داریم که می‌تونن از دست دادن شبکه‌های پیرانورونی رو به تأخیر بیندازن، و در نتیجه از دست دادن حافظه توی بیماری رو به تأخیر بیندازن، اما تحقیقات بیشتری در مورد ایمنی و اثربخشی رویکرد ما باید انجام بشه تا این بتونه توی انسان‌ها در نظر گرفته بشه.»

لینک منبع